انچنان که در سنت ايرانيان است زرتشت از اذربايجان بوده و در سده ششم وهفتم در ميان سالهاي 583-660 پيش از ميلاد مسيح ميزيست.
امروزه اين تاريخ سنتي را نميتوان پذيرفت.نوشته هاي يوناني هم قابل قبول نيست.برخي زمان او را شش هزارسال پيش از مرگ افلاطون و يا پنج هزار سال پيش از جنگ تروا دانسته اند ويا هزار و سيصد سال پيش از بنيادگذاري شهر رم مي پندارند
زمان زرتشت از هشتصد تا يکهزار و يکصد سال پيش از ميلاد مسيح (انچنانکه گروهي از خاورشناسان و تاريخ نويسان اعتقاد دارند)پذيرفتني است.
اما زادگاه زرتشت را غرب يا شمال غربي ايران دانسته اند اما ميدانيم که سراسر گاتها و سراسر اوستا از لهجه هاي خاوري يا شرقي ايران ريشه ميگيرد.
ماد کوچک يا اتور پاتکان هماره در تاريخ ديني مزديسنا جنبه تقدسي داشته و ميتوان ان را با سرزمين پيامبرخيز فلسطين مقايسه کرد.
کوه سولان يا سبلان که گويند چندي پيغمبر ايران بر ان زيست همانند طور سيناست که ده فرمان معروف تورات با شعله اتش بر موسي الهام شد
درياچه هاي اروميه(چئچست)ودرياچه سيستان به مانند بحر الميت فلسطين است.شهر گنجک که شيز هم خوانده شده و پايگاه اتشکده شاهنشاهي اذرگشسپ(همان تخت سليمان)بوده به مانند اور شليم بود.
زرتشت هم مانند موسي از شهر خود بيرون شد.دين زرتشت همانند يهود اعتقاد به سوشيانت يا مسيح موعود دارد.
خداي موسي در قالب اتشي که در کوه بود بر موسي ظاهر شد وهمه ايرانيان از اهميت نور و اتش نزد مزديسنان اگاهند
