در ادبيات فارسي به يک ستاره اسم هرمزد داده شده که نزد يونانيان به اسم زئوسzeus وبعدها نزد رمي ها به اسم ژوپيترjupiter اسم بزرگترين پروردگار انان نيز بوده است.وجه تسميه سياره مشتري را به هرمزد نميدانيم چيست.
چه اهورامزداي ايرانيان به مانند زئوس يا ژوپيتر از پروردگاران طبيعت نيست و در واقع به هيچ يک از پروردگاران اقوام قديم شباهتي ندارد.نه باخدايان سومر و اگاد و اشور و بابل و فنيسي و مصر و نه با پروردگاران يونان و رم.حتي با هيچيک از خداوندان هندو مانند ايندرا indra و وارونا varuna و غيره که روزي معبود و مسجود ايرانيان هم بوده اند مناسبتي ندارد.
اهورامزداي زرتشت در وحدت و قدرت و خلاقيت فقط با يهوه موسي قابل قياس است.
از ترکيب اين کلمه قدمت و فرسودگي چندين هزار ساله پيداست.قرنها لازم بود که کلمه اوستايي ترکيب مخصوصي به خود گرفته , تا از پانصد و بيست سال پيش از مسيح به بعد ,هميشه به شکل معين"اورمزداه"زينت بخش کتيبه هاي پادشاهان هخامنشي شود.چه در گاتها که قديميترين قسمت اوستاست, کلمه مذکور داراي ترکيب فرس نيست و بسا اهورا و مزدا جدا از يکديگر استعمال شده اند و در يسنا 28قطعه دوم مزدا اهوره استعمال گرديده است.
همينطور است که در سراسر گاتها در هر جايي از گاتها که اين دو کلمه با هم امده است, مزدا مقدم به اهوراست.چنانکه در قطعه11از يسناي28 پيغمبر گويد:"تو اي مزدا اهورا مرا از خرد خويش تعليم ده و از زبان خويش اگاه ساز که روز واپسين چگونه خواهد بود؟" درکليه خطوط ميخي پادشاهان هخامنشي هميشه اهورا مقدم بر مزدا و پيوسته به ان امده ,مگر در کتيبه خشايارشا در فارس که اهورا و مزدا جدانوشته شده اند.
اهورهahoora در اوستا و اسورهasoora در ويد برهمنان هندي, غالبا از براي پروردگاران بزرگ استعمال شده است.و بخصوصه در ويد ,عنوان وارونا varuna ميباشد. و اين عنوان در کتاب مقدس هندوان فقط چهار بار به انسان داده شده است.
در اوستا هم کلمه اهورا به معني بزرگ و سرور از براي فرشتگاني چون مهر امده است و در گاتها و ساير جزوات اوستا به معني امير و فرمانده و بزرگ از براي انسان استعمال گرديده است.
مزدا در اوستا يسنا40(هفت ها)فقره اول به معني حافظه ميباشد.در گاتها يسناي45فقره اول مزده به معني به حافظه سپردن و به يادداشتن است.اين کلمه در سانسکريت مذس medthasکه به معناي دانش و هوش است استعمال شده است.بنابراين وقتي اين کلمه از براي خدا استعمال شده از ان معني هوشيار و دانا و اگاه اراده کرده اند.
از انچه گذشت اهورا مزدا به معني سرور دانا ميباشد که از جانب اشو زرتشت به ايرانيان معرفي شد و به گروه پروردگاران اريايي که هنوز در هندوستان مقام الوهيت انان محفوظ است داغ باطله زده و ديو را که به معناي خداست ,غول و گمراه کننده خواند. از انروز به بعد درايران زمين خداپرست موسوم شد به مزديسنا و مشرک و پيرو دين باطل ديويسنا خوانده شد.
زرتشت کار دشواري را انجام داد.چرا که تا ان روز, از براي قوم اريايي تصور اين مسئله که يک خدا به تنهايي بتواند اين همه کارهاي مهم کرده, افرينش اسمان به اين بزرگي و زمين و کوهها و درياها و و جانوران و گياهان و نوع بشر دشوار بود.
اقوام اريايي از انچه که بهره و سودي داشتند مانند اب و اتش و خورشيد و ماه و...جمله را خدا دانسته همچنين از قواي ديگر طبيعت که از انها در بيم و هراس بودند و بسا از انان اسيب و گزند مي ديدند مثل رعد و برق و......هريک راجداگانه پروردگار غضب الودي تصور نمودند از براي فرونشاندن قهر و خشم انان تضرع و زاري مينمودند فديه و قرباني مي اوردند.زرتشت به قوم خود گفت انچه در بالا و پايين است ,جمله را يک افريننده و سازنده است .جز او کسي شايسته ستايش ايزدي نيست و انچه که مايه رنج و اسيب است, با ان به ستيز جنس زشت و ستمکار از فديه و تضرع شما خوب نگردد.نسبت به نيک ,نيکي بجاي ار ونسبت به شخص بد کينه ورز, چنان کن که بدي از جهان برکنده شود و نابود گردد و سراسر جهان را خوبي فرا گيرد.
"تو بايد انکسي را با ستايش پارساي خود بستايي که هميشه مزدااهورا نام دارد."
(يسنا45 قطعه10)
"کسيکه به ضد دروغپرست با زبان و فکر و دست ستيزگي کند خوشنودي مزدااهورا را بجاي اورد." (يسنا33قطعه2)
خود زرتشت نيز در يسنا28 قطعه3 اعلام ميکند که اين سخنان او و طريقه نيايش و ستايشش نو و تازه است و پيش از او کسي نسروده است.از اينروست که به اواز بلند خطاب به مردم ميگويد:"اي کسانيکه از نزديک و دور براي اگاه شدن امده ايد ,اينک به خاطرتان بسپاريد که مزدا در تجلي است.نکند دروغپرستان شما را فريفته و زندگاني ديگر سراي را تباه کنند."(يسنا46-قطعات1و2)
از روانشاد پورداود
+ نوشته شده در ساعت توسط پدرام
|